Alergijske bolesti kože su čest razlog dolaska kod dermatologa, a obuhvataju stanja poput kontaktnog dermatitisa, atopijskog dermatitisa, urtikarije (koprivnjače), angioedema i različitih oblika ekcema. Dijagnoza i terapija zahtevaju sistematičan pristup koji kombinuje anamnezu, klinički pregled i ciljane testove.
Dijagnoza
Dijagnoza počinje detaljnom anamnezom u kojoj se utvrđuje kada su se promene pojavile, gde su lokalizovane, da li postoji svrab, kao i mogući kontakti sa potencijalnim alergenima poput kozmetike, metala (najčešće nikl), lateksa, biljaka, lekova ili hrane. Klinički pregled obuhvata procenu izgleda, rasporeda i karakteristika promena, pri čemu lokalizacija često ukazuje na uzrok, na primer promene na ušnim resicama upućuju na alergiju na nikl iz nakita.
Od specifičnih testova najčešće se koristi epikutani (patch) test, kojim se na leđa pacijenta postavljaju standardizovani alergeni i posle 48 do 72 sata očitava reakcija, što je osnovna metoda za dijagnozu alergijskog kontaktnog dermatitisa. Kod sumnje na trenutne reakcije, poput urtikarije, koriste se prik testovi i laboratorijske analize specifičnih IgE antitela iz krvi. U pojedinim slučajevima radi se i biopsija kože radi isključivanja drugih bolesti sa sličnom kliničkom slikom.
Terapija
Terapija ima dva osnovna pravca: uklanjanje uzroka i ublažavanje simptoma. Najvažniji korak je identifikacija i izbegavanje alergena ili iritansa koji izazivaju reakciju. Lokalna terapija podrazumeva kortikosteroidne kreme i masti različite jačine, koje smanjuju zapaljenje i svrab, a u hroničnim stanjima koriste se i inhibitori kalcineurina poput takrolimusa i pimekrolimusa, koji su pogodni za osetljiva područja. Emolijensi i hidratantne kreme su nezaobilazni deo terapije, posebno kod atopijskog dermatitisa, jer obnavljaju oštećenu kožnu barijeru.
Sistemska terapija uključuje antihistaminike koji ublažavaju svrab i koprivnjaču, a u težim slučajevima primena kortikosteroida. Kod hroničnih i rezistentnih oblika koriste se imunosupresivi poput ciklosporina i metotreksata, a u poslednje vreme sve veći značaj imaju biološki lekovi, na primer dupilumab kod teškog atopijskog dermatitisa i omalizumab kod hronične spontane urtikarije.
Pored medikamentozne terapije, važan deo lečenja je edukacija pacijenta o pravilnoj nezi kože, izbegavanju jakih sapuna i deterdženata, korišćenju zaštitnih rukavica u radnom okruženju i prepoznavanju ranih znakova pogoršanja. Redovne kontrole omogućavaju praćenje toka bolesti i prilagođavanje terapije, što je posebno važno kod hroničnih stanja koja zahtevaju dugoročno vođenje.
